Wyzwania cyfrowej dostępności

Usuwanie barier cyfrowych to nie tylko kwestia etyki, ale także nadchodzących zmian prawnych w Unii Europejskiej. Projektowanie stron internetowych dostępnych dla wszystkich stanie się niebawem obowiązkiem prawnym, z którym każda firma będzie musiała się zmierzyć. Już teraz warto dostosować swoje cyfrowe rozwiązania, aby sprostać potrzebom tak dużej grupy odbiorców i jednocześnie spełniać wymogi regulacyjne.

W 2019 roku Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę 2019/882, znaną jako Europejski Akt o Dostępności (EAA). Termin na implementację EAA upłynął 28 czerwca 2022 roku, a przepisy wdrożeniowe wejdą w życie 28 czerwca 2025 roku. 

Zakres przedmiotowy EAA

EAA koncentruje się na technologiach cyfrowych, ale obejmuje również szeroki zakres innych produktów i usług. Przepisy dotyczą produktów wprowadzanych do obrotu po 28 czerwca 2025 roku oraz usług świadczonych po tej dacie. EAA obejmuje między innymi:

• usługi związane z transportem pasażerskim – obejmuje strony internetowe, aplikacje mobilne oraz automaty biletowe,
• usługi audiowizualne i telekomunikacyjne – dotyczy zarówno usług i urządzeń (telewizory i dekodery),
• usługi bankowe i finansowe – wymagania obejmują zarówno aplikacje bankowe, jak i bankomaty, komputery, smartfony,
• aplikacje mobilne oraz systemy operacyjne – w tym wszystkie nowe urządzenia i oprogramowanie wprowadzane na rynek,
• dostęp do mediów, rozrywki i edukacji – e-booki, bilety elektroniczne i platformy edukacyjne będą musiały być dostępne,
• zgłoszenia alarmowe i dostęp do służb ratunkowych – usługi te muszą być dostosowane w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami,
• e-commerce – powinien być dostępny dla wszystkich użytkowników.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Przedsiębiorcy działający w sektorach objętych Europejskim Aktem o Dostępności będą musieli dostosować się do nowych przepisów.

Istnieją jednak wyjątki: mikroprzedsiębiorstwa, czyli firmy zatrudniające mniej niż 10 osób i osiągające roczny obrót lub bilans nieprzekraczający 2 milionów euro.

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Choć mikroprzedsiębiorstwa są zwolnione z obowiązku spełniania wymogów dostępności cyfrowej planowane są wytyczne i narzędzia, które mają ułatwić im zapewnienie dostępności ich towarów i usług. Dostosowanie się do tych wytycznych, nawet w przypadku małych firm, może przynieść wiele pozytywnych zmian.

Niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa dostosowanie się do wymogów EAA niesie za sobą wiele korzyści, m.in.:

• wzrost konkurencyjności – lepsza dostępność strony internetowej może przyciągnąć większą liczbę klientów, uwzględniając osoby doświadczające niepełnosprawności,
• wzrost przychodów – ułatwienie dostępu do witryny dla wszystkich użytkowników może przełożyć się na zwiększenie sprzedaży,
• poprawa wizerunku – firmy, które dbają o dostępność, budują pozytywny wizerunek jako podmioty zaangażowane społecznie.

Warto zauważyć, że firmy nie będą musiały spełniać wymagań dotyczących dostępności cyfrowej, jeśli wiązałoby się to z poniesieniem nadmiernych kosztów. To oznacza, że przystosowanie witryn i usług będzie oceniane w kontekście możliwości finansowych przedsiębiorstwa.

Polski Akt o Dostępności

Europejski Akt o Dostępności znalazł swoje odzwierciedlenie także w polskim prawie. Projekt ustawy o zapewnieniu spełnienia wymogów dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, znany jako Polski Akt o Dostępności (PAD), został przyjęty przez Radę Ministrów 21 listopada 2023 roku, a do Sejmu trafił pod koniec ubiegłego roku. Ustawa przewiduje, że nowe obowiązki zaczną obowiązywać 28 czerwca 2025 roku, zgodnie z terminem wyznaczonym przez Unię Europejską.

Choć polskie przepisy wdrażają główne założenia dyrektywy EAA, to wprowadzają też pewne krajowe wyjątki – m.in. czasowe wyłączenia dla wybranych sektorów, takich jak transport publiczny na poziomie lokalnym czy niektóre usługi administracji samorządowej, które będą miały dodatkowy czas na pełne dostosowanie się do nowych wymogów.

Co istotne, polska wersja aktu przewiduje również uproszczony tryb oceny nadmiernych obciążeń, umożliwiający przedsiębiorstwom skuteczniejsze uzasadnienie odstępstw w przypadku istotnych trudności technicznych lub ekonomicznych. Dzięki temu PAD nie tylko implementuje unijne przepisy, ale też dostosowuje je do realiów krajowego rynku i możliwości firm.

Jak ocenić dostępność strony internetowej?

Dostępność ocenia się na podstawie kryteriów WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), czyli zestawu wytycznych określających poziom dostępności cyfrowej, w tym stron internetowych oferujących produktu lub usługi.

WCAG składa się z trzech poziomów zgodności, które są mierzalnymi kryteriami sukcesu:

• poziom A – podstawowy poziom dostępności,
• poziom AA – zalecany poziom zgodności i globalny standard,
• poziom AAA – najwyższy poziom zgodności, przeznaczony dla dedykowanego oprogramowania.

Te kryteria tworzą listę kontrolną, która pomaga przeprowadzić audyt dostępności cyfrowej strony internetowej. Najnowszą wersją wytycznych jest WCAG 2.2, opublikowany przez World Wide Web Consortium (W3C) w październiku 2023 roku. Obecnie trwają prace nad WCAG 3.0.

Dlaczego warto działać już teraz?

Dostosowanie się do wymogów EAA już teraz pozwoli uniknąć problemów prawnych i da czas na płynne wdrożenie niezbędnych zmian. Inwestycja w dostępność cyfrową otworzy firmie drzwi do większej liczby klientów, a także pomoże zbudować reputację jako podmiotu zaangażowanego w tworzenie społeczeństwa, które uwzględnia wszystkich.

Implementacja Europejskiego Aktu o Dostępności w projektach cyfrowych

EAA nie stanowi zestawu konkretnych standardów dostępności, lecz wytycznych dotyczących tworzenia legislacji w tym zakresie. Jest to podejście typowe dla dyrektyw Unii Europejskiej, które określają warunki, jakie powinny spełniać przepisy krajowe.

Dyrektywa zawiera wskazówki dotyczące oczekiwań dla właścicieli firm i precyzuje cztery zasady dostępności stron internetowych, czyli:

1. Integralność – strony internetowe muszą być zgodne z różnymi technologiami wspomagającymi, takimi jak czytniki ekranu czy oprogramowanie do rozpoznawania mowy,
2. Zrozumiałość – informacje i interfejs muszą być jasne i zrozumiałe dla wszystkich użytkowników,
3. Funkcjonalność – nawigacja i elementy interfejsu użytkownika muszą być dostępne dla wszystkich, niezależnie od używanych narzędzi,
4. Postrzegalność – treści i elementy interfejsu użytkownika muszą być prezentowane w sposób, który każdy użytkownik może zrozumieć, wykorzystując różne zmysły.

Zgodnie z WCAG platformy cyfrowe powinny oferować alternatywy dla tekstu, ułatwiając dostęp różnym grupom użytkowników. Można stosować elastyczne rozwiązania, takie jak konwersje tekstu na mowę (TTS) ReadSpeaker, aby dostosować usługi cyfrowe do wymagań WCAG oraz przyszłych przepisów EAA.

Podsumowanie

Wdrażanie dostępności cyfrowej to nie tylko wymóg prawny, ale i strategiczna inwestycja. Firmy, które wcześniej dostosują się do nowych standardów, zyskają przewagę konkurencyjną, a także przyczynią się do tworzenia społeczeństwa uwzględniającego wszystkich.

Dlatego warto już teraz zacząć przygotowania do wdrożenia wymogów EAA, aby być gotowym na nadchodzące zmiany i skorzystać z wynikających z nich korzyści ekonomicznych oraz wizerunkowych.

Nie masz czasu na czytanie? Posłuchaj!